سم قرمز، سم فينيش يا اتفون ؟

اتفون

بهمرام بهرامي رشيد

گياه پزشك

اتفون يك تنظيم كننده رشد گياهي است نام شيميايي اين تركيب 2-Chloroethylphosphonic acid  ، 2-کلرواتیل فسفونیک اسيد است و فرمول شيميايي آن C2H6ClO3P است . نامهاي ديگر اين تركيب Bromeflor، Arvest وEthrel    مي باشد . اتفون یک محلول تنظیم کننده رشد،  محلول در آب و آزادکننده ملایم هورمون اتیلن است که امروزه کاربرد وسیعی در کشاورزی بخصوص باغبانی نوین دارد، برای تسریع در رسیدن میوه، تنظیم رشد برداشت میوه‌جات ، بهبود کیفیت میوه و غیره نیز به کار می‌رود. اتفون با اتيلن تفاوت دارد . اتیلن یا اتن، ساده‌ترین هیدروکربن غیر اشباع بوده و اولین عضو از گروه آلکن‌ها است. فرمول شیمیایی آن C2H4 بوده، بین دو اتم کربن پیوند دوگانه وجود دارد.

اتفون داراي پروانه مصرف از طرف سازمان حفاظت محيط زيست ايالات متحده براي استفاده در اين كشور است و در اتحاديه اروپا مجاز به مصرف مي باشد.  مواد اولیه تولید این ترکیب در ايران موجود است اما به شكل وارداتي قاچاق و با نام Finish در ايران عرضه و مصرف مي شود.اين تركيب در ليست سموم و نهاده هاي مجاز سازمان حفظ نباتات كشور جهت استفاده در كشاورزي ايران وارد نشده است و هرگونه استفاده از آن غير مجاز است.

تاريخچه:

اتفون در سال 1965 كشف شد و براي اولين بار به عنوان حشره كش به ثبت رسيد.در سال 1988 سازمان حفاظت محيط زيست آمريكا اثرات زيت محيطي ، سميت و خواص شيميايي اين تركيب را بدست آورد .

سميت براي انسان:

سميت اتفون بسيار پايين است . اتفون مورد استفاده در گياه خيلي سريع تبديل به اتيلن مي شود . اين تركيب در آزمايش بر روي خرگوش بر روي پوست حساسيت زا شناخته شد و پتانسيل ايجاد حسايت در چشم را داراست كه از اين لحاظ سميت درجه يك را داراست (خيلي سمي) . سميت اين تركيب از طريق دهاني پوستي در درجه 3 قرار مي گيرد (سميت ضعيف). در آزمايشات اين سازمان هيچ اثر سرطانزايي از اين تركيب يافته نشده است . اتفون در طبقه بندي موارد سرطانزا در طبقه D قرار مي گيرد.

مصرف:

اتفون اغلب در محصولاتي مانند گندم، قهوه، تنباكو، پنبه و برنج به منظور كمك به رسيدگي سريعتر ميوه گياها به كار مي رود .پنبه يكي از مهمترين محصولاتي است كه اتفون در آن استفاده مي شود. اتفون همچنين به طور وسيعي در آناناس استفاده مي شود . اين تركيب بر روي آناناسهاي رسيده اما سبز محلول پاش مي شود تا سبز زدايي شده و خواص بازارپسندي لازم را بدست آورده و قابل فروش گردند. با اين حال مي تواند تاثير سوئ بر كيفيت ميوه بگذارد. اين تركيب در كشور آمريكا جهت استفاده بر روي محصولات غذايي، غير غذايي، گياهان زينتي گلخانه اي و خارج از گلخانه اي به ثبت رسيده است و اولين مورد استفاده از اتفون پنبه بوده است .فرمولاسيون مورد استفاده آن Scيا soluble concentrates  "تركيب قابل حل در آب" است كه روي برگها محلول پاشي مي شود . از اين تركيب مي توان توسط سمپاشهاي دستي كوچك بر روي گلهاي زينتي خانگي نيز استفاده كرد. در ضمن در صنایع لاستیک ، چرم، تهیه سموم (قارچ‌کشها، علفکشها) و غیره مصرف دارد.

گواهي سازمان محيط زيست ايالات متحده را از اينجا بارگيري نماييد.

فايل PDF مطلب بالا را از اينجا بارگيري نماييد. 

منابع:

1. Pesticide Information Profiles: Ethephon, Extension Toxicology Net. Sept 1995.
2.  "1994 Joint meeting of the FAO panel of experts on pesticide residues in food and the environment." UN Food and Agriculture Organization. 1994.
3. United States Prevention, Pesticides EPA-738-F-95-004 Environmental Protection And Toxic Substances April 1995 Agency (7508W) R.E.D. FACTS.
4. دانشور حسيني، كاظم. تهیه آتفون. سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران.